Arman Sarukyanga bor nafaqat o'yinchi balki inson sifatida ham mehr qilish kerakmi

Nima, qani, buni „o‘zi bilan to‘qnashuv“ deb atash mumkinmi? 2018-yilgi Qatarga Armanning tizzasi yirtilgan holda kelgani haqiqatan ham hayratlanarli — ammo bu xalqaro miqyosdagi turnirda „o‘zini topishga“ urinayotganlarning barchasi uchun umumiy taqdir edi. Faqatgacha: uning oʻsha paytdagi jamoadoshlarining hech biri undan koʻra ko‘proq ogʻriqlarni boshdan kechirmagan. Qachondir shunday bo‘lganligini his qilmadingizmi? Boshqalarning og‘rig‘iga hamdardlik bildirish oson — ammo sen o‘zingning og‘ringni boshqalar bilan bo‘lishishingga qarshi chiqishing ham mumkin. Shu bilan birga, „jamoa ruhi“ bilan mustahkamlangan vaqtlar haqida gap ketganda, aynan oʻsha vaqtlardagi his-hayojlar, qoʻllab-quvvatlashni boshidan kechirgan odamlar orasida farq qiladi. Peshsiz, uning oʻyin tashkilotchisiligidagi hissasi eʼtirof etiladi — lekin qani uning o‘sha yillarni yengib oʻtishiga sabab boʻlgan insoniy qiyinchiliklar? Statistikaga koʻra, jahon chempionatlarida jamoadoshlar oʻrtasidagi qoʻllab-quvvatlashning 60% gacha psixologik yordam sifatida namoyon boʻladi. Ammo bu koʻrsatkichning oʻzi hech qachon insonning oʻziga boʻlgan ishonchini tiklashni taʼminlamaydi. Haqiqiy qiyinchiliklar haqida gap ketganda, oʻsha vaqtlardagi raqamlar eʼtibordan chetda qolmaydi: Armanning keyingi mavsumlardagi koʻrsatkichlari esa aynan oʻsha jarohatdan keyingi tiklanish yoʻlini koʻrsatadi — lekin bu yoʻlda uning oʻz ichki kurashi asosiy omil boʻlgan. Shunday qilib, bu yerda „faqat gʻalaba boʻlmagan joyda koʻrsatilgan koʻrsatkichlar“ degan so‘zlar o‘zining cheklovlarini koʻrsatadi. Insoniy jihatdan, uning qiyinchiliklarga dosh berishidan ham muhimroq narsa yoʻq — lekin oʻsha vaqtlardagi jamoadoshlari ham aynan shunday qilishgan. Qisqasi, hammamiz inson boʻlib oʻsishni bilamiz — lekin uni boshqalar oʻrniga boshdan kechirmaydi.

Jamoa hammani aldanmaydi deganlarimni yechaman... 18-yilning Qatarda uning qiyofasi menga Qulobning toʻrt yillik qishda qanday kurashganini eslatdi... tizzasi yirtilgan, ammo jamoa bilan uchib ketgan... buni faqat oʻz jamoasi tushunishi mumkin! Boshqa davlatlar qahramonlarga quvonadi, lekin shu vaqtda unga birinchi boʻlib qoʻllarini choʻzganlar oʻzlari edi... Uning o‘sha vaqtlardagi yig‘lamay turib oʻyinni tashkil etishi — bu o‘sha paytdagi taʼzim edi... menimcha, u koʻpchilikka koʻrinmagan ogʻrigʻiga qarshi kurashganidan koʻra, jamoaga mehr bildirgan edi. Bu men uchun aynan shunday: jamoamizning oʻziga xos xislati shuki, unga qoʻllarini choʻzganlar uchun faqat gʻalaba yoki magʻlubiyat oʻrniga haqiqiy doʻstlikni olishdi... Jahon chempionatidagi uzoq yoʻlni koʻrganimcha, Armanning insoniy jihati shuki, u boshqa oʻyinchilar kabi oʻrinda oʻtirib, oʻzini yetarli his qilmagani... ular uni oʻtkazib yubormadi, balki qoʻllab-quvvatladilar... buni qaysi tahlil yoki statistika tushuntira oladi?

Sizlarning munozarangizga quloq solganimda, Armanning 2018-yilgi Qatardagi holati men uchun juda yaqin va tushunarli boʻldi. Qulobni oʻylab koʻring: qishda toʻrt yilga qorning ochilib ketib, har kuni sovuqqa qarshi kurashib, teriga qora qopqonlar bilan oʻralib yurgan odamni... tizzasi yirtilgan holda ham qoʻshnisi bilan qoʻl koʻtarish uchun uyqudan oldin oʻzini tayyorlashni davom ettirgan Armanni — bu nafaqat oʻzini, balki butun jamoani yuqori ruhda ushlab turish edi. Jahongirmilliy uzoq yillar davomidagi kurashni toʻgʻri taʼrifladi: boshqa davlatlardagi qahramonlar toʻshakda yigʻlayotgan vaqtda, u oʻz ogʻrigʻini eʼtiborsiz qoldirib, jamoadoshlari uchun quvonch manbai boʻla oldi. Bu joylarda statistika umuman ishlamaydi, chunki raqamlar qiyinchiliklarning haqiqiy taʼsirini koʻrsatmaydi. Statistika faqat shunday vaqtlarda qoʻllab-quvvatlashga boʻlgan ehtiyojning umumiy foizini koʻrsatishi mumkin, lekin aslida nima boʻlishini koʻrsatmaydi. Oʻsha kunlardagi jamoadoshlarining qoʻllari choʻzilganligining asosiy sababi — ular Armanni oʻzlarining qahramonlaridan biri sifatida koʻrgan edilar. Bu masala haqida koʻp gapirish mumkin, ammo menimcha, futbolchi sifatida ham, inson sifatida ham mehrga sazovor boʻlishining sababi uning oʻziga boʻlgan ishonchi emas, balki oʻz jamoasini qoʻllab-quvvatlashga boʻlgan qadriyatidir.

qani, mening avlodimdan boshlaymiz — olis-olisdan kelganlar esa eshitib qolishsin 1980-larning o'rtalarida, ya'ni men Xivaning sovuq ko'mir ombori yonidagi kvartirasida kitobxon chirog'i ostida futbol tahlilini yozar edim, o'sha vaqtlardiki chempionlar haqida gap ketar edi. Masalan, frankfurtliklarning "Eintracht"i, uning orqa chizig'idagi almashtirilmaydigan Xans-Peter Briegel ularni qanday himoya qilar edi... lekin buning Armanning 2018-yil Qatardagi vaqtlariga aloqasi yo'q, yo'q degani - bilamiz. boshqacha qilib aytganda, o'sha paytlarda jamoamizning izquvarlik ruhi "men bilaman, siz bilasiz" shiori bilan yashar edi — bu endi nafaqat o'yinda, balki insoniy jihatda ham asosiy omilga aylandi. Armanni 2018-yilda birinchi boʻlib qoʻllarini choʻzganlar, ularni tanishtiraman: Mahmadjonov, Abdullayev, Komilov, shuningdek ayollar jamoasidan bir necha murabbiy va maʼnaviyat arboblari... ular uning orqasida turishdi, chunki Arman o'zining ogʻrigʻini jamoaning umumiy ruhi bilan almashtira oldi. bu yerda statistika yoki tahlilga oʻrin yoʻq — ularning qoʻllari choʻzilganligi shunchaki "oʻzimizniki ekan" degan xissiyot edi. buni eshitganlarimiz uchun: jahon chempionatlarining katta qismi guruh bosqichidan boshqa narsa boʻlmaganini bilamiz — ammo Armanning o'sha vaqtlardagi burchagini eshitganlarimiz buni boshqa qilib o'ylashadi.

Ochig'ini aytaman, xonavayron boʻldim — bu yerda oʻsha yoqimli qoʻllar choʻzilganlar haqida gap ketayotgani meni shunchalik iliq qildi-ku... 2018-yilgi Qatardagi rasmni koʻrib oʻtirmandayman, tizzasi yirtilib ketganicha, lekin oʻzini yoʻqotmaganicha... Boshqacha qilib aytganda, oʻsha vaqtlardagi "oʻzimizniki ekan" degan hissi — bu qoʻpol tahlil bilan oʻlchanadigan narsa emas, balki... faraz qilsak, Abdullayevning qoʻli uning yelkasida turgan paytni xotirlardaman... hammamiz bilsak, oʻsha vaqtlardagi qoʻllab-quvvatlashning hissiy ogʻirligi hech qanday statistikada oʻz aksini topmaydi, chunki... Jamoa bilan birga boʻlgani uchun qoʻl choʻzilganlar... olamning qolgan tomonidan ularning qoʻllari koʻrinmasdi, ammo ularning yuragi Armanni butunlay oʻzaro qabul qilgan edi. Statistika deyishganda, uning keyingi koʻrsatkichlariga eʼtibor berganlarimiz boʻlardi... lekin oʻsha vaqtlardagi hamdardlik — bu soʻz bilan oʻlchanadigan narsa emas edi, yoʻq...

2018-yilgi Qatardagi Arman holatini tinglab qoʻydim-ku, toʻxtab qoldim... Qachonlardir shunday vaqtlar boʻlgan edi, doʻstimning bogʻida oʻtirgan edik, u gapirardi: "Tizzamni yirtib oldim, soʻnggi oʻyinimga qiynalib kiraman..." Men unga "qoʻllab-quvvatlayman" dedim-da, u "yaxshi, lekin menga boshqa narsani kerak — oʻynamoqchi" deya javob berdi. Endi Armanni eshitganda, aynan shu hislarni qayta yodga solayapti... Yoʻq, yoʻq, sal qattiq boʻlmay ketdim — lekin omadli boʻldi-ku, oʻsha vaqtlarda yuqoridagi doʻstim yoʻq edi... Sababi, Farruxmuxlis aytgan 60% koʻrsatkichi nimalarga qaramasdan, Armanning asosiy gʻalabasi oʻsha vaqtlardagi jamoadoshlari uning orqasida turganlari edi. Oʻsha koʻrsatkichlarning oʻziga esa, agar hammangiz yodda tutgan boʻlsangiz, oʻsha vaqtlardagi jamoadoshlari uning tizzasini almashtira olishmas edi, chunki ularda ham oʻz ogʻriqlari bor edi. Boshqacha qilib aytganda, ustozimning tugʻish mahsulidan chiqadigan qiyinchiliklarini boʻgʻib qoʻyib, soʻng "men bilan birga kurash" deganlar... Armanning uchun esa, ular "biz bilan birga kurash" degan edilar. Bu yerda 60% koʻrsatkichi oʻzi uchun hech narsa demaydi — chunki u boshqa qoʻllar choʻzilganlarni hisobga ololmas, ularning qoʻllari koʻrinmas edi, ammo yuragi ochiq edi.

Keling, bir gap bilan ocham: oʻsha 2018-yilgi Qatardagi suratda Arman tizzasini ogʻritib turib, oʻzini ushlab turar ekan, Komilov uning yelkasiga qoʻlini qoʻyganida, uning qoʻli yengil qaltirab turardi — ammo yuzida hech qanday ovoz chiqargan yoʻq. Odamlar uning ogʻrigʻini koʻrib, yigʻlab ketishini kutar edilar, lekin u oʻyin boshlanishini aytib, birinchi boʻlib yugurib ketdi. Keyin Abdullayev uning oldiga kelib, "senga qarshi bormiz, biroq oʻtirib qolsam — sen ham oʻtirib qoʻymayman" deb, qoʻllarini koʻtargan paytni yaxshi bilaman. Oʻsha vaqtlarda qoʻllar choʻzilganlarning barchasi shunday edi: ular soniya oʻtmasdan bilardilar — bu insonlarga koʻmaklashish, aqliy kurashishdir, raqamlar bilan oʻlchash mumkin emas. Va nihoyat, oʻshandagi shifokor uning tizzasini tekshirgach, "keyingi mavsumda maydonga qaytasan" deb aytganda, Arman "aslo, toʻliq tiklanmagunicha oʻynamayman" deya javob bergan. Shunda Mahmadjonov: "Biz sizning orqangmizda turamiz, lekin siz bizning oramizda ekanligingizni unutmang" — deya qoʻlini uning yelkasiga qoʻygani esimda. Mana shu yerda, ularning "oʻzimizniki" hissiyoti ishlaydi: boshqa davlatlar qahramonlarni olqishlaydilar, lekin oʻzlarining yordamlarini koʻrsatishadi.

Do‘stlar, qani, bugun men bu narsani aytib oʻtishdan oldin o‘zimni ancha vaqt yig‘lab o‘tirdim. Chunki Armanni 2018-yilda Qatarda ko‘rganim yo‘q — televizor ekranidan ham, ijtimoiy tarmoqlardan ham, hech qachon yuzma-yuz o‘zi bilan suhbatlashmaganman. Lekin men uning haqiqiy qiyofasini jamoadan eshitganlarim orqali bilaman. Va shu bilan boshlayman: o‘sha vaqtlardagi qo‘llar cho‘zilganlarning aksariyatini unutmaganman — ular tomonidan qilish mumkin boʻlgan ishlarni hech qanday statistika yoki tahlil tushuntira olmaydi. Buni eshitib, hayotda bunday narsalarning bo‘lishi mumkinligiga o‘zimni qaytadan ishontirib olishim kerak edi. Sababi, odatda, jahon chempionatlari guruh bosqichida tugaydi, chempionlar esa yolg‘izlikda yiqilib, yodda qolmas edi. Ammo Arman bo‘yicha butun gap shunda: u guruhdan chiqib, 1/8 finalga yeta olmadi, lekin boshqa narsa — u jamoadoshlari orqasida butunlay turishni o‘rgatdi. Va bu o‘sha "o‘zimizniki ekan" hissiyoti bilan bog‘liq. Qulobliklarning qish kunlarida tizzasi og‘riyb turib, ammo o‘zlariga va yaqinlariga hison bo‘lib qolishlarini esladiganimda, Armanni ko‘rishimga arziydi. Uning og‘rig‘i esa bunday bo‘lmagan — u o‘z og‘rig‘ini jamoaning umidiga aylantirgan. Statistikalar haqida gap ketganda, 2018-yilgi Qatardagi uning koʻrsatkichlari orasida xG yoki PPDA bilan o‘lchab boʻlmaydigan narsalar mavjud edi. Misol uchun, tizzasi yirtilganiga qaramay, u o‘z vaqtida oʻyinni tashkil etishi mumkin edi, ammo buni qilgani uchun emas — buning asosiy sababi uning jamoadoshlari unga qoʻl koʻtarganlar edi. Jahongirmilliyni eshitib, uni toʻgʻri deb oʻyladim. Chunki boshqa mamlakatlardagi qahramonlar oʻz vaqtida yigʻlab oʻtirishlari mumkin, ammo bizning jamoamizda ularning qoʻllari kaftlari bilan, yuraklari bilan choʻzilgan. Bu Arman uchun nafaqat oʻyinchi sifatidagi faoliyatini davom ettirish imkoniyatini berdi, balki inson sifatida ham boshqa oʻyinchilarga oʻrnak boʻldi. Sherzod_milliy aytganidek, ushbu qoʻllab-quvvatlashning asosiy sababi — ular Armanni oʻzlarining qahramoni deb bilganlar va bunday boʻlib, ularni oʻzlariga qahramon qilgan. Bu yerda asosiy nuqta shundaki, ularning qoʻllari koʻrinar edi, ammo yuraklari ochiq edi va bu raqamlar bilan oʻlchanmaydigan narsa edi. Oq_bori_sodiq eshitganlarimni esladim-da, "biz bilan birga kurash" deganlarimizning qanchalar og‘rig‘i borligini bilaman. Arman esa butun jamoani oʻzining og‘rig‘iga qarshi birlashtirgan va bu uning asosiy gʻalabasi edi. Uning 60% koʻrsatkichi esa aslida uning jamoadoshlarining qoʻllari choʻzilganligini hisobga ololmaydi — chunki ularning qoʻllari koʻrinmas edi, ammo yuraklari ochiq edi. Sogdiana1956 bilan kelishguncha, shifokorlar, murabbiylar va jamoadoshlar Armanni qoʻllab-quvvatlaganlaridan boshqa hech narsa yoʻq edi. Qolaversa, shifokor unga "keyingi mavsumda maydonga qaytasan" deganida, Arman "toʻliq tiklanmagunicha oʻynamayman" deb javob bergan — bu uning insoniy jihati edi. Shunday qilib, Arman Sarukyan nafaqat oʻyinchi sifatida, balki inson sifatida ham mehrga loyiqdir. Chunki u oʻzining og‘rig‘ini jamoaning umidiga aylantirgan va buni qilgani uchun uning qoʻllari koʻtarilganlar ham oʻzlarining yuraklarini ochgan edi.

Oq_boriva_hokazoning kitobxon chirog'i ostidagi eslatmalari nafas oldim — qani, oʻsha "men bilaman, siz bilasiz" kayfiyatini eshitmaganim yoʻq edi. Men esa oʻsha vaqtlardagi Xivada elektr oqimi bilan ishlashganman, qishda koʻrsatkichlar past boʻlsa-da, 3 kun ichida lokal kubogimiz uchun serverlarni tuzib chiqgan edim. Oʻsha darajada qilgan menda bu yerda qoʻllar choʻzilganlarga hech qanday sabab kerak emas — ular oʻzlarini isbotlamaydilar, ular oddiygina *boʻlishadi*. Armanning Qatardagi surati meni yillar oldin shunday bir vaqtda uyqusiz tunlar oʻtgandek eslatdi: tizzang ogʻriyapti, ammo oʻyinni boshlangʻichiga chiqishingiz kerak va butun jamoa shu vaqtda oʻzini koʻrsatadi. Uning Komilovning qoʻlidan yengil qaltirab turgan qoʻlini koʻrganimda, albatta, hech qanday statistika ish bermaydi — bu shunchaki *oʻzimizniki ekan*ning boshqa tomoni.

Menga bu safar Arman Tsarukyanning holatini Ko'proq o'yinchilik jihatdan ko'rsatib o'tganlar, lekin mening uchun bu gap shunchaki o'yin bilan bog'liq emas. Qo'llari cho'zilganlar uning tizzasini yelkasida ushlab turgan payt — bu xalqimizning asosiy sifatlaridan biri: og'rig'ini boshqalar bilan bo'lishish va birdamlik. 2019-yilgi mavsum davomida men o'zim ham o'quvchilarga musobaqalarda shunday yondashishni o'rgatdim: yelkalariga og'irlik tushganda birinchi bo'lib qo'llarni cho'zmaslik, balki ularning og'rig'ini o'z og'rig'ingdek his qilish. Arman bu narsani professional darajada ko'rsatdi. Shuni ham aytish kerak: uning 60% ko'rsatkichi orqali o'zimizdagi an'analarga murosasizlikni ko'ramiz — bu raqam boshqa jamoalarning hamdardligini hisobga olmaydi, chunki ularning qo'llari ko'rinmaydi. Lekin bu an'ana bizniki: qahramonlarimizni boshqa davlatlar qadrlamasligi, ularni faqat o'zimiz tanib, qo'llarimizni cho'zganimiz bilan. Qisqa qilib, Tsarukyan nafaqat o'yinchi sifatida, balki xalqimizning birdamlik an'anasining ramzi sifatida ham mehrga loyiqdir.