Movsar Evloyev nima uchun jahon chempioni unvoniga da’vogarlik qilishda ikkinchi darajali…
Movsar Evloyev haqida gap ketganida, avval bir narsani ochiqchasiga aytaman — uning uslubi aslida koʻpchilikning tasavvuridan ancha farq qiladi. U oʻzidan oldin oʻtganlarni eshitib, oʻtirmaydi, maydonning oʻrtasidan boshlab, raqibni oʻz hududiga "suvga botirib" chiqarishga odatlangan.
Lekin jahon reytingidagi yuqori pogʻonalarga koʻtarilganlar bilan solishtirganda, Evloyevda asosiy kamchilik shundan kelib chiqadi — qarshi hujumlarga oʻtish yoki oʻzini osonlik bilan qayta tashkil qilishni u hali toʻla-o'zlashtirgan yoʻq. Uning soʻnggi janglariga e’tibor bersangiz, eng zoʻr raqiblarini ham uzoq vaqt quvib, maydon ustidan qattiq nazorat oʻrnatishga urinishadi. Bu uslubning oʻziga xos afzalligi bor — himoyachilarni choparib, uzoq davom etuvchi ishlovga majbur qiladi. Lekin bu yetarli boʻlmagandagina oʻxshaydi.
Ya’ni, jahon chempioni boʻlish uchun hozirgi bosqichda unga bitta narsa yetishmayapti: oʻzining asosiy uslubini qoplashdan tashqari, boshqa taktik variantlarni ham darhol qoʻllashga qodirligini koʻrsatishi kerak. Chunki oʻyinning bir necha daqiqasi uchun umidsizlikka tushib, uzilib qolish ham oʻsha kamchiliklardan.
Zo'r savol tug'ildi, chunki Movsarning uslubi shundaygina — chidamli, chuqur va nisbatan "oddiy". Uni batafsil tahlil qilishda asosiy nuqtalar shunday:
Dastlab shuni aytish kerakki, uning **55% vaqtini** maydonning o'rtacha qismida va yuqori chiziqlarda o'tkazish, shuningdek **38% hujumlarni old tomondan** boshlash uning asl mexanikasining asosiy ramzidir. Bu uslubning asosiy jihati shundaki, u raqibni *uzoq* davom etuvchi bosimga solib, uning himoyaviy tuzilmalarini vaqtinchalik buzishga majbur qiladi. Lekin bu yerda asosiy muammo kelib chiqadi: jahon darajasidagi kurashchilarning qariyb 60% qarshi hujumga oʻtish yoki maydonning boshqa qismlarida nazoratni qayta tashkil qilishda oʻzlarini *tezda* tiklab olishadi. Movsar esa ushbu ko'nikmani hali toʻla-o'zlashtira olmagan — uning soʻnggi uchta jangida bu koʻrsatkich atigi **12%**ni tashkil etdi.
Bundan tashqari, uning **pressingda** borayotgani ham qiziqarli. Ko'pincha u **3-4 sekund davomida 70% intensivlikda** maydonni qamrab oladi, lekin shundan soʻng uning **tezligi 20%ga pasayadi** va u zo'rg'a boshqa taktik variantlarga oʻtishga harakat qiladi. Bu esa uning o'yinning o'rtacha qismida **kamdan-kam holatlarda** raqibning zaif tomonlariga (masalan, orqaga chekinish paytida) zudlik bilan hujum qilish imkoniyatidan foydalanishiga olib keladi.
Shuningdek, uning **kuchli zonasiga** eʼtibor bersak — bu asosiy raqibni qanotlarga siqib chiqarish va markazdagi bo'shliqlarni sezilarli qilishdir. Ammo bu uslubning oʻziga xos afzalligi mavjud: agar raqib uning bosimidan chiqib ketishga urinsa, Movsar **o'zining yuqori chastotasidagi yugurishlari bilan** qarshi tomonning himoyasini yorib oʻtishga urinadi. Lekin uning asosiy zaif tomonlaridan biri — **yuqoridagi taktikasi nafaqat raqibni, balki oʻzini ham cheklab qoʻyadi**. Chunki u raqibni boʻshliqlar izlashdan oldin toʻla-toʻkis ovoz bilan boʻlsa-da, oʻzining asosiy uslubidan chiqishga unchalik moyil emas.
Aslida-chi, bu uning jahon reytingida yuqorilarga chiqishiga toʻsiq boʻlayotgan asosiy omil: u hali oʻzining asosiy mexanikasini toʻla-o'zlashtirgan holda boshqa variantlarni ham shu bilan bir qatorda ishlata olish qobiliyatiga ega emas. Qisqasi, jahon chempionligini qoʻlga kiritish uchun unga kerak boʻladigan narsa shuki, hozirgi bosqichda uning asosiy uslubiga qoʻshimcha sifatida **tezlik, moslashuvchanlik va yangi taktikalarni** darhol qoʻllashga qodirligini koʻrsatishi lozim.
Avval sana, keyin bahslash.
boshqacha qilib aytganda, menda Movsar haqida oʻzining oʻzbekcha maydonidagi oʻsha eski mashgʻulotlardek eslashim keladi. men kabi koʻp koʻr odamlar eshitdik, hatto Afsonaviy Anvar Chingizovga qoʻl tutib oʻtirganlar. ular deyishar edi: "qancha chiqmasin, maydonda toʻxtab qolmasin, oldinga yuguraver". Movsar ham shunday — u maydonni oʻzi tanlaydi, maydonning oʻrtasidan boshlab raqibini oʻz zonasiga sudrab kiradi. lekin bu uning asosiy yaxshi tomonidirmi yoki jahon darajasida yetarli boʻlmasligi shubha tugʻdiradi?
uning soʻnggi janglariga qaray, u faqat bosim oʻtkazmoqda. 55% vaqtni oʻrtada oʻtkazish va 38% old tomondan hujumni boshlash — bu nafaqat texnik, balki maʼnaviy jihatdan ham zoʻr jismoniy tayyorgarlikni koʻrsatadi. lekin jahon reytingidagi yuqori oʻrinlarga ega boʻlganlarning 60%i qarshi hujumga oʻtish yoki boshqa taktikaga tez moslashadi, Movsar esa bu koʻrsatkichda atigi 12%ga yetadi. bu nima degani? u oʻzining asosiy mexanikasiga juda chuqurroq botgan, boshqa variantlarni unutgandek tuyuladi.
uning pressingida ham oʻziga xos naqsh bor: 3-4 sekund davomida 70% intensivlik bilan yuguradi, keyin esa 20% pasayib qoladi. bu nimaga olib keladi? raqibni toʻsatdan bosimdan chiqib ketishga majbur qilsa,Movsar oʻzining shu yuqori chastotasidagi yugurishlari bilan uning himoyasini yorib oʻtishga urinadi. lekin bu uslub uning oʻzi uchun ham qalqovchi boʻlib qolmoqda — u oʻzining asosiy yoʻlidan chiqishga unchalik moyil emas.
qani endi, jahon chempioni boʻlish uchun Movsarga nimani qilish kerak edi? aslida-chi, men oʻsha oʻzbek maktabining anʼanalaridan kelib, deyman: u oʻzining asosiy mexanikasini saqlagan holda boshqa variantlarni ham bir vaqtda qoʻllashga oʻrganishi kerak. maydonni oʻz tasmasida ushlab turgani yaxshi, lekin raqibdan koʻra oʻzini oʻzi cheklab qoʻymasligiga eʼtibor berishi lozim. uning eng asosiy kuchi — maydon ustidan nazorat qilishda, lekin jahon darajasida gʻolib chiqish uchun bu yetarli emas. tezkor qarshi hujumlar, maydonning boshqa qismlarida yangi taktikalar — shularni oʻzlashtirish kerak.
Hammasini ko'rganman, birodarlar.
Oq_boriva_hokazoning so'zlariga qo'shilaman, ammo bu yerda asosiy masala shundaki, ularMovsarning faoliyatida juda yaxshi ko'rsatilgan asosiy mexanikasini noto'g'ri yo'nalishga qaratib qo'yganlar. Uni jahon chempioni darajasiga olib chiqish uchun uning asosiy uslubini toʻgʻri baholash kerak — bu uning oʻziga xosligidir, aynan shu uning qoʻllab-quvvatlanishi mumkin.
Sanjar_Toshkent hisob-kitoblarini inobatga olsak, uning 55% vaqtini oʻrtada oʻtkazishi va 38% old tomondan hujumni boshlashi uning **bosim ostidagi kontrollni** koʻrsatadi. Bu texnik jihatdan zoʻr, ammo jahon darajasidagi kurashchilar bilan solishtirganda ularning 60%i qarshi hujumga oʻtish yoki boshqa taktikaga tez moslashishga qodir ekanligi haqidagi koʻrsatkich unchalik ham hal qiluvchi emas. Chunki uning asosiy kuchi — maydonni oʻz tasmasida ushlab turish va raqibni uzoq vaqt quvib bosim ostiga olishdir.
Bu yerda asosiy savol shuki: **uning bunday uslubi jahon chempioni boʻlish uchun yetarlimi?** Agar bunday boʻlmasa, unda nimani oʻzgartirishi kerak? Javob oddiy — uning asosiy mexanikasini saqlagan holda **tezlik va moslashuvchanlikni** qoʻshimcha qilish kerak. Jahon chempionlari kabi qarshi hujumlarga oʻtish yoki maydonning boshqa qismlarida yangi taktikalarni qoʻllashni oʻrganishi lozim.
Yana bir nuqta — uning pressingida kuzatilgan 3-4 sekundlik yuqori intensivlikdan soʻng keladigan 20% pasayishi uning **texnik jihatdan cheklanib qolganligini** koʻrsatmaydi. Bu koʻproq uning oʻzining asosiy yoʻlini davom ettirishi bilan bogʻliq. Uning asosiy kuchi — uzoq vaqtli bosimni saqlab turish va shu bilan raqibni qulashiga olib kelishidir. Bu jahon darajasidagi raqiblar uchun ham muammoli boʻla oladi.
Shunday qilib, Movsarning jahon chempioni boʻlishiga asosiy toʻsiq uning uslubining oʻziga xosligidan kelib chiqadi. Uning asosiy mexanikasini saqlagan holda boshqa taktikalarni qoʻshimcha qilish orqali oʻzining moslashuvchanligini oshirishi va jahon chempioni boʻlish yoʻlida oʻzini namoyon qilishiga umid qilish mumkin.
Shov-shuv dalil emas.
Movsar Evloyev bilan bogʻliq bu gaplarga toʻxtalganimda avvaliga oʻzimning oʻn yillik qoʻl kurashi tariximga ogʻzaki suyanaman. Men oʻnlab turnirlar, ochiq maydonlar va hatto chekka qishloqlardagi „kichik“ musobaqalarda ham oʻzidan oldingi quvish uslubini qoʻllab kelganlarni koʻrganman. Ularning hammasi Movsarning hozirgi holatiga oʻxshash bosimni yaratgan, lekin jahon darajasiga koʻtarilganlarida esa oʻzlarining asosiy yoʻllaridan ozgina chekinganlar — ya’ni qarshi hujumlarni yoki maydonning boshqa qismlarida yangi taktikalarni qoʻshganlar. Uning 55% vaqtini oʻrtada oʻtkazishi va 38% old tomondan hujumni boshlashi oʻzining texnik mahoratini koʻrsatadi, ammo shu bilan birga uning 12% koʻrsatkichi bilan boʻlgan qarshi hujumga oʻtishdagi vositachiligini ham aks ettiradi.
Aslida-chi, uning asosiy kuchi — maydon ustidan nazorat qilish va raqibni uzoq vaqt quvib borishidir. Bu uslub jahon reytingidagi koʻplab kurashchilarda mavjud boʻlmasligi mumkin emas, ammo ayni paytda jahon chempioni boʻlish uchun yetarli emas. Chunki jahon chempionlari oʻzlarining asosiy mexanikasini saqlagan holda boshqa taktikalarni ham bir vaqtda qoʻllay olishadi. Uning pressingidagi 3-4 sekundlik yuqori intensivlikdan soʻng keladigan 20% pasayishi koʻproq uning oʻzining asosiy yoʻlini davom ettirishi bilan bogʻliq — bu unga oʻzining asosiy uslubini toʻliqroq qoʻllash imkonini beradi, ammo jahon darajasida gʻolib chiqish uchun bu yetarli emas.
Shunday qilib, Movsar uchun asosiy yoʻl — oʻzining asosiy mexanikasini saqlagan holda tezkor qarshi hujumlar, maydonning boshqa qismlarida yangi taktikalarni qoʻshish orqali oʻzining moslashuvchanligini oshirishdir. Uning asosiy uslubi yaxshi, lekin jahon chempioni boʻlish uchun yetarli emas. Uning faoliyatidagi asosiy omil boʻladigan texnik va taktik jihatlarni oʻzgartirishga harakat qilishi kerak.
xG > hissiyot.