qancha vaqtgacha darvozabon bekimiydek qolmoqda

Bu masalani bir bora ham o‘ylab ko‘rganmisiz? Bir vaqtning o‘zida Maydonga chorlayotgan darvozabonlarni topib olsa edim, ular bilan gaplashib, nimaga “bekimiy” holatda ekanliklarini bir bor tahlil qilsam. Chunki “paydo bo‘lmay qolgan kishi” degan gap esa meni hayron qoldirdi — bunda Maydonni boshqa narsa emas, balki, qaysi hududlarga to‘g‘ri kelishini o‘ziga tegishli deb biladigan o‘yinchilarning o‘zini qamrab oluvchi bir sahnani sezdirmoqchi ekanligimiz, ya’ni darvozabonlarning “ko‘rinmasligi”ni asosiy sabab deb topaylik.

Qanaqa savol, Chiroyli darvozabonlar bor, ular bilan Maydonni g'azablantirib qo'ygani yo'qmi? Menga qaytganida ularning barchasi bilan o'ynashni xohlayman — maydon ularga doim qornini ochiq qoldiradi... ularni olish uchun vaqt tugaydi deb o'ylang? Ha, bu bekimilikning davom etishi emasmi, qolaversa, orqasidan ham ko'z yumib ketishning haromgarligi.

Yevropaning yashil tunida yangi qahramon kutilayotganida darvozabonlarning "bekimiy"ligi haqida fikr yuritishni boshlash ham oson emas, lekin haqiqatni ochigʻini aytaman — bu masala yaxshi o'rganilgan va unda bir necha asosiy nuqtalarga e'tibor qaratish kerak. Avvaliga, xalqaro miqyosda toʻp surayotgan darvozabonlarning transfer bozoridagi holatini koʻrib chiqsak, yosh va tajriba oʻrtasidagi nomutanosiblik juda koʻzga tashlanadi. Misol uchun, 25 yoshdan kichik boʻlgan darvozabonlar uchun istiqbollar cheklangan — ular klublarda kamdan-kam asosiy tarkibga kiritiladi, chunki "yetarli tajribaga ega emas" deb hisoblanadi. Ammo bu "yetarlicha" iborasi oʻz-oʻzidan shubha tugʻdiradi: bir vaqtning oʻzida jamoa bilan chempionlikni qoʻlga kiritgan, lekin oʻsha mavsumda transfer oynasida "noaniq kelajak"ga ega boʻlgan oʻyinchilar koʻplab. Demak, bu yerda asosiy sabab klublardagi murabbiylarning konservativ yondashuvi — yangi kelganlarni sinab koʻrmasdan asosiy tarkibga qoʻyishni istamaydigan kayfiyat. Keyingi nuqtaga oʻtaylik — pozitsiya. Darvozabonlar uchun asosiy muammo shundaki, ular toʻp bilan ishlashda ustunlikka ega boʻlishsa ham, boshqa jamoatchilikning eʼtiboridan chetda qoladilar. Klublar investitsiyalarni koʻproq himoyachi yoki hujumchilarga yoʻnaltirishni maʼqul koʻradilar, chunki bu pozitsiyalar "koʻrinarli" hisoblanadi. Natijada, birinchi liga klublarida ham hali boʻlmagansan, yevro-4 yoki 5 ligalarida oʻynab yurgan darvozabonlar uchun oʻtirish uchun joy topish qiyinlashmoqda. Bu qaysidir maʼnoda, ular oʻzlarini maydonning chetiga chiqib ketishgan kabi his qiladi. Mantiqiy jihatdan qaramiz: agar darvozabonlar oʻz qobiliyatini koʻrsatish uchun chekka liga klublariga ketishsa, ularning transfer qiymati oʻsadi, ammo bu jarayonda vaqt oʻtadi. Yaqinda oʻtgan transfer oynasida kuzatganimizdek, asosiy tarkibda oʻynamagan darvozabonlarni olish uchun klublardan hech kim taklif bermadi — sababi, ular "uchinchi tanlov" sifatida qabul qilinib, maydonga faqat zaxirada qolgan vaqtlarda tushishardi. Shunday qilib, bu holatni "bekimilik" deb atash toʻgʻri boʻlsa-da, aslida bu tizimning oʻziga xosligidir. Darvozabonlar oʻzlarining "koʻrinmasligi"ni yengish uchun asosiy raqobatni oʻtkazib, yangi klublarda oʻzlarini koʻrsatishlari lozim — ammo bunda vaqt va sabr talab etiladi.

Avvaliga, qizg‘in bahsga qo‘shilishimdan oldin aytib o‘taman: Sanjar, ochiqchasiga, statistikalar bilan suyanishingizga qaramay, men bunga to‘liq rozi emasman. Chunki shunchaki "uchinchi tanlov" deb ko‘rsatib o‘tirish oson, lekin bu vaqt bilan haqiqiy kelajakni ko‘rmasdan qolishni anglatadi. Ammo asosiy masalaga qaytsak: darvozabonlarning "bekimiy" holatida vaqt va sabrning o‘rnini hech kim rad eta olmaydi. Men o‘zimni darvozabonlar tarbiyasi bilan shug‘ullanuvchi klublarda yordamchi sifatida qiziqtirganman — va ishlanib chiqish uchun vaqt kerakligini ko‘rganman. Masalan, o‘sha tarbiyalangan darvozabonlarning 70 foizi birinchi ikki mavsumda asosiy tarkibga chiqa olishmaydi. Bu esa ularning maydondagi "ko‘rinmasligidan" ko‘ra, murabbiylarni yangi kelganlarga ishonmasliklaridan kelib chiqadi. Lekin shu bilan birga, Nigora bilan to‘xtalib o‘taman: agar yaxshi darvozabonlar bo‘lsa, maydon ularni go‘yo qornini ochiq qoldirsa-da, vaqt o‘tkazib yubormasdan foydalanishga majbur. Bu o‘sha "bekimilik"ni buzish uchun birinchi qadam bo‘lishi mumkin. Chunki vaqt — bu nafaqat salohiyat, balki tanlovning ham ustuni. Qizilqumfan bilan kelishmasam: ular "ko‘rinmaslik"ni asosiy sabab deb ko‘rsatganlarida, menimcha, bu o‘yinchilarning o‘zlariga bog‘liq masala emas. Buning sababi klublardagi iqtisodiy manfaatlar va murabbiylarning konservativligi. Ya’ni, ularning haqiqiy kuchi yetarli, ammo ularni tan olish uchun vaqt kerak. Va nihoyat, Milliy_termaFaxr bilan roziman: "Gap aytay, darvozabonlar nima uchun bekimiydek qolmoqda?" — bu savol to‘g‘ri, lekin javobni ham vaqt bilan berish lozim. Sabr bilan.

Maydonda tomonimizdan nur sochib turgan bu oq libosli muxlislarimiz qayerda, deb o'ylayotgan edim — hammasi birdek ko'rinadi, lekin haqiqatda ular uchun oʻyin maydonining o'zi qanday murakkab qafasga aylanib qolgan... shu gapni eshitganingizmi, 70% yangi kelgan darvozabonlar uchun birinchi ikki mavsum vaqtni hisobga olish uchun o'tkaziladi — bu esa qaysidir maʼnoda ularga qarshi kurashayotgandek! Boshqacha qilib aytganda, biz vaqtincha yetishmayotganimizni bilib, vaqt o'tishini davom ettirmoqdamiz — ammo vaqt ham doimiy emas, vaqt ham o'yinning o'zidan o'tadi!

Bugun olib borilayotgan tortishuvni tinglab, xalqimizning darvozabonlarga nisbatan bo'lgan nuqtai nazarini yuz foiz tushunadim. Chunki bu masala faqatgina futbol bilan bog'liq emas — bu jamiyatimizda o'tmishdan beri mavjud bo'lgan "ko'r-ko'rona ishonish" va "eski harklarni davom ettirish" odatining oqibati. Ha, vaqt kerak, vaqt juda kerak... lekin vaqtning o'zida ham tugamaydigan teshiklar bor. Buning eng yaxshi namunasi — o'z faoliyatini asosiy darvozabon sifatida boshlagan va bir necha mavsum davomida o'zini ko'rsatib kelayotgan yosh darvozabonlarning transfer bozoridagi ahvoli. Qani, shundaylarni ko'rdingizmi? Ular shunchaki "uchinchi tanlov" sifatida qolib ketishmaydi, ular maydonga chiqish uchun kurashishadi — vaqt o'tkazishadi, lekin bu vaqtda boshqa pozitsiyalardagi o'yinchilar yangi klublarga ketaveradi. Nega? Chunki iqtisodiyot shunday ishlaydi: tajribali himoyachi yoki hujumchi olish asosiy maqsad, chunki ular "ko'rinarli" natijalar keltiradi, darvozabonlar esa... ularni ko'rib turibmiz va ularning qanchalik ahamiyatli ekanligini hech qachon his qilmaymiz. Oramizda gap shundaki, Farruxmuxlisning aytganidek, 70 foiz yangi kelgan darvozabonlar uchun birinchi ikki mavsum vaqtni "hisoblash"dan iborat — lekin bu vaqtni kim hisoblaydi? Agar mavsum davomida asosiy tarkibda o'ynamagan bo'lsang, sen uchun vaqt o'tmaydi, u boshqa yo'nalishda harakat qiladi. Mashhurrolar va ularning transfer qiymatlari ko'tariladi, yangi kelganlar esa "kelajagi noaniq" sifatida qoldiriladi. Menga shu bormi: agar siz ajoyib darvozabon bo'lsangiz, lekin maydonga chiqish uchun vaqt topa olmasangiz, bu vaqt bilan birga sizning salohiyatingiz ham "bekimiy" holatga tushib qoladi. Chunki vaqt — bu nafaqat murabbiyga ishonch hosil qilish uchun zarur bo'lgan vosita, balki o'zingizga bo'lgan ishonchni ham yo'qotishga sabab bo'ladigan omil.

Xulosa qilish uchun vaqt har doim ham yaxshi emas, asosiy narsa qanchalik foyda keltirishi — shundaymi degan gap eshitib qolgan edim. O‘sha vaqtlarda "Shaxter"da Volodi Yermak o‘ynardi, u hech qachon darvozabonlik qilishni istamagan, ammo vaqt o‘tib uning raqobatbardoshligi bilan butun Ukraina hammasini hayratda qoldirgandi. O‘sha yillarni esla, to‘pimizni qo‘llarimiz bilan qoplab o‘ynashganimizni, lekin darvozabonlar uchun vaqt albatta ishlab chiqarish vositasidir — ular chiqmasalar, hech kim ularni ko‘rmaydi. O‘sha vaqtlarda "Pakhtakor"ning o‘zbek darvozabonlaridan biri edi, uni barcha klublarda "uchinchi tanlov" sifatida yuritishardi. Ikki mavsum davomida asosiy tarkibga kiritilmadi, lekin uchinchi mavsumida u chempionlikni qo‘lga kiritdi — va shu zahotiyoq Yevropa klublari uni kuzatib qolishdi. Demak, vaqt sarflanadi, ammo bu vaqt zaruriy nazorat ostida bo‘lishi kerak. Men o‘sha vaqtlarda Xiva jamoasida o‘ynayotgan edi, darvozabonimiz esa sahnaning orqa tomonida o‘tirar, uning uchun esa asosiy kurash — o‘yin vaqtida o‘zini tanitish edi. Agar asosiy tarkibga chiqmagan bo‘lsang, uzoq vaqt davomida senga umid berishmaydi. Ammo u o‘zi uchun vaqt oldi, o‘qindi va xalqaro miqyosda o‘ynay boshladi. Shuni aytish kerak: vaqt asosiy vosita, lekin vaqt bilan birga sizning o‘zingizdan ham ishonch va kurashingiz kerak.