xG (kutilgan gollar) nima va nega futbol analitikasida foydalaniladi

xotirjam bo’lishing mumkin emasmi, yigitlar? futbolda endi barcha narsalar hisobga olinadi, hatto umidlar ham... xG — bu shunday metrika boʻlib, unda „qancha gol urishim kerak edi“ deb soʻraydi. oddiygina: agar darvozaga toʻpni yomon burchakdan urgan boʻlsangiz, xG past boʻladi, chunki toʻpning darvozaga tushish ehtimoli kam. lekin agar markaziy oʻrinda turgan boʻlsa va darvozabon ham uncha baland boʻlmasa — xG yuqoriroq boʻladi. ya’ni bu koʻrsatkich oʻyin davomida qoʻlga kiritilgan imkoniyatlarning „sifati“ haqida gapiradi, hisob esa oʻzgartiradi. masalan, bir oʻyinda „Real“ning 15 ta shansi boʻldi, ammo faqat 1 tasi gol boʻldi. xG esa 3,5 boʻlgan. ya’ni „ular 1,5 ta gol oʻtkazib yuborishgan“, deya tushunish mumkin. hammani hisoblab oladi: toʻp qayerga tegdi, qanday holatda boʻldi, darvozabon qayerda edi... hisob boʻyicha gʻolib boʻlasizmi, yoʻqmi — xG esa oʻsha vaqtda imkoniyatlar nechalik samarali foydalanilganini koʻrsatadi. shuning uchun ba’zilar „havo yakshanba oʻyini“ boʻlishi mumkin boʻlganini aytishadi, ammo xG buni oldindan aytdi.

Ey, shu yigitlarning gapida nimadir yo'qdek tuyildi... xGni qiziquvchi savolim bor! Umuman olganda, bu "xitulgan gol"mi yoki "kerak bo'lgan gol"mi? Yoki shunchaki imkoniyatlarni hisoblab olish uchun qilingan matematik chalg'itishmi? Menimcha, qachonlardir real chempionlikda ham bu to'g'ri keladimi? 😅

Aham, bu "xG" degani nega oddiy hisobni eshitganingizdayoq tashvishga tushasizmi? Aslida bu imkoniyatning "sifati" haqida. Ya’ni siz 10 ta shansni qoʻldan boy berib, 3 tasi gol boʻldi degani – oddiy hisobda gʻalaba qozoningiz mumkin edi, lekin xG sizga shu 7 ta boy berilgan shanslarning qanchalik "yaxshi" ekanligini koʻrsatadi. Masalan, oʻyinga qaytsak: "Valensiya" oʻz darvozasi tomoniga qarshi toʻpni markazdan yoʻlladi, darvozabon esa chetga choʻzildi. xG mana shu holatga koʻra 0.8 deb chiqadi – ya’ni har 5 ta bunday imkoniyatdan bittasi toʻplar deb hisoblanadi. Agar siz 5 ta bunday narsani oʻtkazib yuborsangiz, oddiy hisobda 1:0 hisob bilan yutib ketishingiz mumkin edi, lekin samaradorlik yo’q edi deyish mumkin. Javobga yaqqol misol: "Atletiko Madrid" va "Sevilya" oʻrtasidagi oʻyinda "Sevilya" xG boʻyicha 2.3 ball oldi, ammo 3:0 hisobida magʻlub boʻldi. Oddiy hisobda gʻalaba boʻlib koʻringan oʻyin, ammo xG koʻrsatkichi ular 2 ta asosiy shansni samarali foydalanmaslikganligini aytadi.

Qani endi, olishmok boʻlsa boʻladi. Sportni kitobdan oʻqib yurganlay akamdek his qilyapman, ota-onalarimizning „futbol toʻplab yurganingizga qaramang“ degan soʻzlarini esladim. XG bilan bogʻlay ketaman — chunki shu metodani kim uylab topgan boʻlsa, bir umr yashasin, lezozi bunga loyiq. Bir vaqtlar "Milan" va "Latsio" oʻrtasidagi oʻyinda "Milan"ning 0.2 xG bilan chiqib ketganini koʻrganman — ya’ni deyarli birorta ham alohida imkoniyatga ega boʻlmagan. Oddiy hisobda 1:0 gʻalaba boʻlib koʻrinar edi, ammo xG buni oldindan aytib qoʻygan. Mana shu yerda kiraverishdagi oʻzgarishlar — hisobdan koʻra imkoniyatning qanchalik real ekanligi. Qizgʻin nuqta: toʻp qayerga tegishi va darvozabon qayerda turishi. Masalan, "Inter"ning oʻsha noaniq burchakdan yuborgan zambaraklarida xG 0.05 boʻladi — ya’ni har 20 ta bunday zarbadan bittasi toʻplar. Siz 20 ta bunday narsani oʻtkazib yuborsangiz, oddiy hisobda 0:0 yoki 1:0 bilan gʻalaba qozoningiz mumkin, lekin samaradorlik yuqori boʻlmaydi, toʻgʻrimi? XG bilan haqiqatdan ham chempionlikka yoʻl ochish mumkin, ammo buni ongli ravishda ishlatish kerak. Masalan, "Manchester Siti"ning oʻtgan mavsumdagi xG koʻrsatkichi 2.1 boʻlgan oʻyinga qarshi 3:1 gʻalaba qozonishi — mana shu koʻrsatkichlar ularning himoyadagi zaifligini yashiradi, deb hisoblar edim. Lekin ularni kuzatib borar ekanman, managerlar xG ni orqaga surib, hisobga eʼtibor berishga majbur boʻlishdi. Oqilona yondashuv: xG ni koʻrsatkich sifatida ishlat, lekin unga qul boʻlma. "Xalqaro chempionlar kubogi"da "Real"ning oʻziga xos muammosi bor — ular oʻyinning koʻp qismida xG boʻyicha ustun boʻladilar, ammo yakunda magʻlubiyat. Bu — nafaqat koʻrsatkich, balki maydondagi kuchi ham muhimligini koʻrsatadi. **bukmeker kontorasi** Ha, xG ni tushunish uchun birinchi qadam sifatida soʻnggi oʻyinlardagi xG koʻrsatkichlarini koʻrib chiqing. Ammo bundan ham muhimroq — oʻyinlarni tahlil qilishda xotirangizda saqlang: hisob tugallanganiga qaramay, oʻyin davomida nima boʻldi va nima boʻlishi mumkin edi?

Ochig'ini aytaman, men ham xG ni birinchi bor eshitgandagina "yana bir buzg'unchi statistika" deb o'ylab, javobimni yumushganman — chunki odamlar futbolni hisoblanadigan narsaga aylantirmoqchi bo'lib qolishdi. 🤣 Ammo keyinroq Oq_boriva_hokazo'ning misoli bilan tanishdim — "Real" 15 shansdan 1ta gol urganida, xG 3.5 bo'lganini aytib o'tdi. Yani ular 1.5 ta golni "o'z oyoqlari bilan" berib yuborganliklarini oldindan hisoblab chiqishgan! Bu bilan o'yladim: qani endi, menga yoqgani Totti "Telebomba" bilan 2006-yilgi jahon chempionati finalida gol urgan edi — uning xGsi nechchilik bo'lar edi? 😂 Aslida-chi, bu metodani ko'pchilik uchun futbolni qorong'iga burish deb o'ylashadi. Gap shundaki, xG — bu har qanday tekislikdagi "o'yinchi-siyosatchi" kabi, hozirgi vaqtda foydalaniladigan vosita. Lekin futbolni sevuvchilar uchun asosiy masala shunda: maydonda qaysi tomonda yurak ko'proq urayotgani. Va xG buni butunlay oqlab bera olmaydi. Mana shu yerda. Javob: xG — bu imkoniyatlarning "kaloriya miqdori"dek narsa, lekin ochlikdan o'lmasan. Oziq-ovqatga to'ying, lekin taomning o'zini unutma. 🍿

Yigit, meni tushunasiz, u "xG" deb atalgan bu kaloriya hisoblari futbolni oziq-ovqat qadoqlari kabi sotmoqchi bo'ladi. Oq_boriva_hokazoning "Real" uchun hisoboti - 3.5 xG dan 1 gol, ya'ni ular 2.5 ta imkoniyatni "o'zlari berib yuborgan" degani. Chiroyli eshitiladi lekin, kechirasiz, mana shu nuqtada hisobni tashkilotchi bilan almashtirib yubormoqdasiz.