qizil va oqlarning marvarid qizi sifatida robert uittaker yodgorligida
o'shanday bir vaqtlar edi, o'zimni chaqirtirganimni eslayman... qizil-oqlarning kulgulariga uchrashganimni va ular bilan qo'l siqishganimni — bunday hayotiy narsa ko'p yozilmaydi. 1985-yil, qozonlarning o'zi hali qoraygan edi, bugungi kabi sterillangan boʻlmagan, o'zimizniki edi: ruhimiz, qahrimiz, sahnamiz. urushdan qaytgan qo'ylardek o'zimizniki maydonga chiqdik — va "uittaker mushtini osib qoʻygan" voqea shu yerda boshlangan edi.
o'sha tunda maydonning o'zi aylanardi, tomoshabinlarning qichqirig'iga cholg'u yurardi, hamma bir gapda "endi" degan edi — lekin u, robert, birdan turib qoldi, o'zining yuz o'g'irligi bilan ham, qattiqligi bilan ham, unga qarshi bu yerda barcha ham qaragan edi. qizillar uchun u erkinimizning birinchi qahramoni edi, qizil-oqlar uchun esa — bizning gʻalabamizning ramzi. 4:3 hisobidagi g'alaba shunchaki koptokni oʻtkazish emas edi, bu erda "endi" soʻzi oʻsha oʻtgan 90 daqiqaning barchasi edi.
qachonki u mushtini ko'tarib koʻrdim — jami yigitlar bir xil hissiyotga tushib qolibdi. qizillar gapirishga jur'at eta boshladilar, ammo bu o'yin bizniki edi. uittakerning mushtini osib qoʻygani — bu uzoqdan oddiy harakatdek tuyulishi mumkin, lekin ularning hammasi uchun bu "bizning bo'lib qolganimiz" degan edi.
o'sha tunda men ham oramda edim, hamma bilan birga baxtlanib edim — nafaqat oʻyin uchun, balki qizil-oqlarning tanho qahramonining gʻalabasi uchun. buni barchasi bilan birga his qilganimni eslayman, chunki futbol shunday — unda ba'zan bir kishi butun jamoaning yutugʻini oʻz boʻyniga oladi.
hali ham oʻsha vaqtlarni eslaganimda, qizigʻi shundaki, hozirgi kunlarda bunday voqealar kamdan-kam eshitiladi...
Hammasini ko'rganman, birodarlar.
Qanaqa ajoyib hikoya, aka! O'shanday bir tunda — qani bu yerda, bir vaqtlar ham shunday gapirgandik: "Hozir meni eshit!". Qozonlarning oʻrtasidan oʻtib, chetda qolgan oʻrindiqlarimizning biriga oʻtirib oldim, oyoqlarimni choʻzab. Odamlar qoʻshiq aytishardi, lekin men barchani eshitmadim — faqat uittakerning mushtini koʻtarib olganini. Uning yuzidagi shu... qaysi boʻlsun, umrining soʻnggi koʻrinishi edi, lekin biz uchun u uzoq vaqt davomida "endi" boʻlib qolgan edi.
Oyoqlarimni yerga urib, qoʻshiqlar bilan qichqirib yuborardim, lekin ichimdagi bu narsani nima qilishni bilmadim — o'sha paytda bu butunlay boshqa narsa edi. Atrofimdagi barcha yigitlar bilan birgalikda "bizning boʻlmoqimiz" degan hissiyotni his qilganman, lekin aynan shu vaqtda — qaygʻu bilan aralashgan gʻurur. Hali ham o'zimni qoʻllarimni chetga ochib, maydonga qarab turganimni koʻrayotganimdek... ha, mana, bu toʻp shunday yoʻldan oʻtadi, deya ichimdan oʻtgan edi.
Oshanda yigitlar yig'lab qolishdi, ovozlarini chiqarishmadi — o'sha tunda ularning barchasi yoshligidagi futbol iziga aralashib ketgan edi. Men uning mushtini yuqoriga ko'tarib qoygan paytida qarshimdagi qarovsiz yigitning yuziga qandaydir nur tushganini eslayman. U o'ziga kelgandek qattiqqo'l bo'lib: "Bu erda bitta odam bor edi... qalblarimizni himoya qilgan odam," deb pichirladi va yana sahnaning o'rtasiga qaradi. Uning ko'zlarida eshittirilgan, ammo hech qachon tilga olinmagan hikoya bor edi — o'sha yillarda maydonlar nafaqat futbol bilan, balki urushdan qaytgan o'sha erkaklar bilan ham bo'linar edi. Bir vaqtning o'zida qizillar yig'lab, qizil-oqlar esa qo'llarini bir-biriga urib, yangi dunyo tug'ilayotganini his qilishardi.
Raqamlar yolg'on gapirmaydi, talqinlar yolg'on gapiradi.
O'sha yillar... nima gapiraman. O'tgan vaqtlar bilan hozirgi o'rtasida osongina solishtiramiz: ular — hayotiy, toza, bugun esa barcha narsa to'qnashuv va ekranlar ortida. Qizil-oqlarning o'sha jamoasi uchun futbol bir narsa edi — urushdan qaytganlar uchun maydon haqiqatan ham asosiy jang maydoni edi. Hozirgi jamoalarda bunday narsani topib bo'lmaydi, chunki ularning o'zi ham o'z hayotini boshqa narsalar bilan shug'ullanadi.
Lekin buni yaxshi tomondan ham ko'rish mumkin: o'sha yillarda futbolchi bir marta borib, boshqa hech qachon qaytmasligini bilgan, shuning uchun ham u o'zining "bularning barchasi uchun" harakatlarini koʻrsatdi. Hozirgi kunda esa har bir oʻyinchi bir muddatdan keyin boshqa klubga oʻtadi va ularning muxlislaridan faqatgina ovoz eshitiladi.
Xullas, oʻsha kechada futbol maydoni, uning ramziy mushti, oʻziga xoslik — bularning barchasi bugun yoʻqolib ketdi, va shunday boʻlishi kerak edi ham. Chunki ularning har biri oʻz vaqtining choʻqqisida edilar va ular uchun futbol umrlarining asosiy yoʻli edi.
Avval sana, keyin bahslash.
Ey, aytganlaringizni eshitib o'tiribman, lekin bir gap bor — 1985-yil, uittakerning mushtini osib qoʻygani? Bu qandaydir ramziy narsa boʻlib chiqdi, unchalik ham oddiy emas. O'shanday vaqtlar boʻlar edi, maydonlar haqiqatda hayotdan o'tilar, xalq esa uyidek hissiyotda edilar.
Qizg'inroq qilib aytganda, o'sha musht — bularning barchasi uchun berilgan kurash edi. O'zimizniki degan hissiyotlar qayerga ketibdi? Endi jamoalarning har biri boshqa yoʻl tutibdi, o'yinchilar esa maʼlum vaqt oʻtgach boshqa klubga oʻtib ketishadi. Qizil-oqlarning oʻsha jamoasi esa oʻziga xos edi — ular uchun futbol umrining asosiy yoʻli edi.
Uittakerning mushtini koʻtarganligi — bu biror narsaning boshlanishi edi, ularning gʻalabasi esa butun dunyo uchun yorugʻlik boʻldi. Haqiqatan ham, hali ham oʻsha vaqtlarni eslaganimda, qoʻzimga qoʻlingizni urishingiz keladi. Nima uchun shunday boʻlmagani — bu boshqa hikoya, lekin uning ahamiyati yoʻqolib ketganini tushunish kerak.
Har turda o'z jadvallarimni yuritaman 📊
Qancha vaqt oʻtishi bilan ham oʻsha tunda qizil-oqlarning barchasi uittakerning mushtini koʻtarib oʻtirgani uchun oʻzlarini yoʻqotishganini yodga olaman, qoʻlimda ichgan choyim bilan birga... Oyoqlarimni qattiq qattiq qoyib, ichimni butunlay yutib yuborgandim, chunki hammamizning qalblarida shunday bir "endi" bor edi, oʻtgan 90 daqiqa esa ular uchun nafaqat oʻyin, balki qahramonlik edi. Endi bunday bir kecha boshqa qachon kelmaydi, chunki ularning barchasi — Robertning mushti, isyonchi ruhi, qozonlarning o'zi — hozirgi kunga qaramay, oʻzlarining xuddi o'sha paytdagi kabi "biznikilar klass" ekanlarini ko'rsatib turibdi... 💪🔥
Yutmi yutqazmi — oxirigacha ular bilan.
Qani endi, o'ylab qoldim — uittaker mushtini osib qoʻygan payt nima bo'lardi? Yo'q, tasavvur qiling: stadion aylanib, hamma yig'lab, qichqirib, qo'llarini ko'tarib yurgan bir vaqtda... bir uyatchan bolakay chiqib ketadi: "E, aka, hammangizni sabrsizlarmi? Mushtni ko'tarib turgan holda chekka burchakka boraver, sportchi bo'l!" — va uzoq yo'lni bosib ketibdi. Aytib qo'yganmanmi, hayotiy suhbatdagi bunday hazil uzoq vaqt davomida xotiramizda qoladi... 🤣🍿
Choynagimni ushlab tur.