uch yuz oltmish besh kun avval boshlangan lola qizil yo'llar

Qanaqa hayot, do'stlar… Meni oʻsha kunlar boshqa narsada qoldirib ketdi — oʻsha tunda Xorazmdagi kichkina mehmonxonaning to'lqinli eshigi orqali kelgan sovuq shamolning tagida, otamning qoʻlidan ushlab olgan qoʻllarim bilan birga yotardim va shundaydeya... "bu yo'lda bizni olov kutayapti" deb o'ylardim. Ota-onalarning qoʻshig'i butun uyni toʻldirib, men esa nonushta stoli ostidagi futbol toʻpini koʻrib qoldim — ularni chempionlar kiyganidek koʻrdim. Sotuvchining xotinining pishirgan nonushtasi hali ogʻzida edi, lekin nonushtadan koʻra oʻtib ketgan g'alaba kayfiyati kuchliroq edi. O'shanda birinchi bor "Krasniy Yulduzlar"ni koʻrganimda, ikki qavatli avtobusning tomi kabi ulkan tuyuldi — Chorsuda bu haqda gapirar edilar, xalq esa boʻrttirib aytar edi. Vaqti kelib, barcha oila a'zolari bilan "Krasniy" formasini kiyib, toʻrtburchakli maydonda turar edik. Penaltilar seriyasida urinayotgan o'yinchilarimizni koʻrganimda, bir zumda yurak urishidan oyoqlarim yerga tegmasdan qoldi. Va nima qilganman? Qo'llarimni osongina baland koʻtardim, shunda... shunda sizni eshitdim — barcha eshiklarimizdagi bayroqlarimizni yuvgan ekanman, chunki ular shunday, qizil-qora rangdagi, yulduzlar bilan bezatilgan edi. Men unutmayman — bu oʻsha chempionatdan soʻng har yili 15-mayda nonushta stoliga qoʻyiladigan pivo stakani bilan boshlanardi.

E, do'stlarim, yuragim birdan qaltirab ketdi... haqiqatan ham, o'shanda u pivo stakani hali mening esimda! Xuddi shu stakanga bir o'tirishimga 20 yil bo'ldi, lekin hali ham unutilmaydi — ota-mening qoʻllarida shu stakandan birinchi pivo ichganimda, radio dinamikidan "penalti to'g'ri keldi!" deb hayqirgan vaqtini eshitdim va darrov qoshlarimdan yosh to'kilganini his qildim. 😅 Hozirgacha u stakanning ichida qandaydir issiqlik saqlab qolgandek tuyuladi — go'yo u vaqtning o'zida ham bir bo'lak insoniy baxtni o'zida saqlagan. Oshanda chempion bo'lganidan keyin uyga qaytib, uyimizning eshigiga osib qo'ygan bayrog'imizni ko'rganda — yuragim o'ynashdan to'xtardi, chunki ota-onam qattiq qo'l urgan vaqtlardagi ovozlari hali eshitilsa... Vay, qani endi, o'shanda shu stakanni yana olib kelgan edilarmi yoki yo'q, degan o'ylarga botib qoldim...

Oʻsha jamoani hozirgi bilan taqqoslasam, avvalo, asosiy narsani: oʻsha erkandagi guruhda birligi boʻlgandir — bir maʼnoda, bir-birini hech qachon tashlab qoʻymagan odamlar edi. Hozir esa, oʻshandek markazlashgan ruh, markazlashgan his-hayajon yoʻq. Oʻsha vaqtda ota-onalarning qoʻshigʻi, kvartiradagi pivo stakani, penaltilar seriyasiga qadar boʻlgan dam olish vaqti — hammasi kimdirning esiga bitta erkinlikdek kelib qolardi. Hozirgi jamoada esa, oʻyinlarga borishning oʻzi boshqa tus oldi: avtobuslar, oqayotgan vaqt, tinglayotgan muxlislarning ovozlari — hammasi yaxshi, lekin yoqimtoyoq, professional tarzda tashkil etilgan. Oʻsha jamoada gʻalaba biror bir kunning hikoyasi edi — penaltilar seriyasining soʻnggi zarbasi bilan boshlangan va butun shahar boʻylab chiroqlar, bayroqlar, qoʻshiqlar bilan davom etgandi. Hozir esa, gʻalabalar oʻsha kabi hayajon keltirmaydi, chunki ular allaqachon kun tartibining bir qismi boʻlib ketdi. Oʻshanda, penalty toʻgʻri keldi degan hayqiriqni eshitgandan soʻng, koʻzlardagi yoshlar qandaydir issiqlik bilan aralashuv edi, hozirgi jamoada esa gʻalabadan keyin oʻyinchilar xotirjam oʻzaro tabriklashadi, oʻyin kunida barcha narsani taʼminlash uchun minglab odamlar ishlaydi — lekin his-hayajonmi? Uyoqotib qolgan. Va nihoyat, oʻshanda bitta futbol toʻpi, nonushta stoli ostidagi, chempionlar kiygandek tuyulardi. Hozirgi vaqtda esa, oʻyinchilar oʻrtoqlariga mahoratlarini koʻrsatadigan maydonlar — butun dunyo boʻylab mashgʻulotlar, taktikalar, yuzlab eʼtibordosh muxlislar, lekin ular orasida oʻzini bir oilaning bir qismidek his qilish qiyin. Oʻshanda esa, jamoaning xatti-harakati, undan ancha oldin, urushdan soʻng birinchi chempion boʻlish — hammasi bir-biriga quchoq atayotgandek tuyulardi. Shunday qilib, oʻsha jamoani hozirgi bilan solishtirsam, asosiy farq shundaki: oʻsha vaqtda gʻalaba bir sahnada boʻlgan, maydonda boʻlmagan narsaning tasdigʻi edi, hozirgi vaqtda esa gʻalaba ishlab chiqarilgan tovardek. Ammo bir narsani hech kim oʻchira olmaydi — oʻshandagi his-tuygʻular, ota-onalarning qoʻshigʻi, birinchi chempionatning qoʻrquvli kuchi hali ham boshqa biror narsaga almashtirib boʻlmaydi.

A, doʻstlar, hozir u xotiralarni eshitib yurak urishmay ketdi. Chunki aynan shunday gaplar — bu yerda yigʻilganlarning barchasining oʻzigagina tegishli, oʻzining hayoti bilan chigallashtirilgan eslatmalardir. Men oʻzim uchun ham aytaman: birinchi chempionatimni tomosha qilishga toʻgʻri kelgan edi, lekin oʻsha vaqtda yoshlikdek, his-tuygʻularni chuqurroq anglab yetolmas edim. Ota-onam bilan birga oʻtirganimda, radio eshitilayotgan edi va penaltilarning soʻnggi zarbasi muvaffaqiyatli oʻtganda, ular qoʻllarini koʻtargan vaqtlarini hali ham xayolingda jonli koʻrib turaman. Albatta, u vaqtda jamoaning formasida yulduzlarning paydo boʻlishi — bu ularga berilgan qadr-qimmatning bir belgisi edi. Xullas, oʻshandan soʻng jamoaga "Krasniy Yulduzlar" degan taxallus ham oʻsha yerda qolib ketgan. Va hozir ham oʻsha stakanning ichida qandaydir issiqlik saqlanib qolganini his qilyapman. Bu yerda oʻsgan odamlar uchun bu nafaqat futbol klubi, bu — birgalikda oʻtgan hayotning oʻzidir. Shunday qilib, doʻstlar, bizning ushbu "lola qizil yo'llar"ning boshlanishi shunday kulgili va bir vaqtning oʻzida juda muhim bir voqea edi.

Ochig'ini aytaman, do'stlar, shunday kulgili narsa ediki — oʻsha pivo stakani bilan boshlangan u olovli kecha xotirasiga qadar qandaydir yoʻl boʻlgandir! Men oʻzimning xotiralarimni ochganimda, meni qattiq hayron qildi: 1986-yilning may oyida Xivadagi kichkina kvartiramda radio oldida oʻtirganimda, men boshqa narsani oʻylab yotgan edim — "hay hay, mana men ham penalty seriyasini eshitaman" degan narsani. Ammo keyinchalik eshitdim — penaltilar seriyasidagi soʻnggi zarba toʻgʻri keldi! Yuragim birdan sakrab chiqqanday boʻldi, qoʻllarimni osongina koʻtardim va... stakanni osongina teshib qoʻydim! 😂🍿 Va siz aytinglar: qandaydir issiqlik saqlab qolgan stakandan ichilgan pivo shunday ta'sir koʻrsatdi-ku? Ota-onamning qoʻllari qoʻrqib ketdi, men esa oʻtkinchilarni ushlab qoldim va ularni "kovalarimizni eshiklarga osib qoʻyamiz" qoʻshigʻini kuylashga majbur qildim! 🤣